क) रारा तालका बेताल लहरहरूलाई कसरी चित्रण गरिएको छ?
-> उत्तर: राराका बेताल लहरहरू बैँसले छचल्किएका र पर्यटकसँग पिरती गाँस्न आतुर भएझैँ चित्रण गरिएको छ।

ख) राराले शासकलाई कवि बनाउन सक्नुको कारण के हो?
-> उत्तर: राराको असाधारण प्राकृतिक सौन्दर्यले मानिसको मनमा भावनात्मक प्रभाव पार्छ। त्यस प्रभावबाट शासकको मनमा पनि काव्यात्मक भावना उत्पन्न हुन सक्ने भएकाले राराले शासकलाई कवि बनाउन सक्ने भनिएको हो।

ग) राराको सौन्दर्यलाई जादुसँग किन तुलना गरिएको छ?
-> उत्तर: राराको आकर्षक प्राकृतिक दृश्यले पर्यटकलाई यति मोहित बनाउँछ कि उनीहरू त्यसको सौन्दर्यमा हराउँछन् र समय बितेको समेत थाहा पाउँदैनन्। यही मोहक प्रभावका कारण राराको सौन्दर्यलाई जादुसँग तुलना गरिएको हो।

घ) बेताल लहरहरूको वर्णनले राराको कुन विशेषता देखाउँछ?
-> उत्तर: लहरहरू किनारसम्म आइपुगेर पर्यटकसँग पिरती गाँस्न खोजेजस्तो देखिनुबाट राराको सौन्दर्यलाई जीवन्त, प्रेमिल र आकर्षक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यसले राराको प्राकृतिक मोहकता तथा पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने क्षमतालाई उजागर गर्छ।

क) रारा तालको भौगोलिक तथा प्राकृतिक परिचय दिनुहोस्।
-> उत्तर: रारा ताल समुद्री सतहदेखि २,८७२ मिटरको उचाइमा अवस्थित छ। यसको अधिकतम लम्बाइ ५ किलोमिटर र चौडाइ ३.२ किलोमिटर छ। तालले १०.८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। चारैतिर सदाबहार वनस्पतिले ढाकिएका पहाडहरू रहेका छन्। राराको पानी हरियो देखिन्छ र तालका लहरहरू बैँसले छचल्किएझैँ प्रतीत हुन्छन्। जडीबुटीका जरालाई राराले अमृत दिएको जस्तो भावात्मक वर्णन गरिएको छ। समग्रमा यसको प्राकृतिक रूप स्वर्गको टुक्राजस्तै अनुपम देखिन्छ।

ख) लेखकले पहिलो दिनको यात्रा कसरी पूरा गरे?
-> उत्तर: २०७७ जेठ २३ गते बिहान ३ः३० बजे लेखक उठे। करिब चार बजे पाँच जना साथीहरूसहित गुल्मीको तल्ला फाँटबाट जिपमा यात्रा आरम्भ भयो। रुद्रावती नदी तरेर नदीकै किनार हुँदै मकुवा, चोरकाटे, उल्लीखोला र खैरेनी फाँट पार गरियो। रुद्रवेणी र रिडी हुँदै अर्गली, जोर्ते, लगुवा र हार्थोक पुगियो। बिहान ७ः३० बजे पाल्पाको तानसेन पुगेर पकौडा, चुकाउनी र चिया खाइयो। करिब ९ बजे बुटवल पुगियो। त्यसपछि यात्रा जारी राख्दै साँझ ४ बजे कोहलपुर पुगियो। त्यहाँबाट ७५ किलोमिटर यात्रा गरेपछि राति ९ बजे सुर्खेत पुगेर बसपार्ककै होटलमा बास बसियो।

ग) रारा पुगेपछि लेखकको मनमा खुसी किन छायो?
-> उत्तर: रारातर्फ जाँदा लेखकले कर्णाली नदीको किनार, अर्धकच्ची बाटो, फाँट, नागवेली घुम्ती, पूर्व–पश्चिम राजमार्ग, कर्णाली राजमार्ग, सुन्दर उपत्यका, सिँजा उपत्यका, रमणीय बस्ती तथा खेतहरूका दृश्य देखे। अन्ततः सदाबहार वनस्पतिले ढाकिएका पहाडहरूको बीचमा रहेको रारा देख्दा उनको उत्साह झन् बढ्यो। गाढा हरियो पानी र मादक लहरहरूले उनको मन जिते। राराको प्राकृतिक सौन्दर्यले दिल चोरेजस्तो अनुभूति गराएकाले उनी अत्यन्त खुसी भए।

घ) लेखकले रारा भ्रमणका क्रममा कस्ता अनुभूति व्यक्त गरेका छन्?
-> उत्तर: लेखकका लागि रारा केवल घुम्न जाने ठाउँ नभएर सपनाको गन्तव्य थियो। त्यहाँ पुग्दा उनले प्रकृतिको अनुपम सौन्दर्यलाई व्यक्तिगत रूपमा अनुभव गरे। तालका लहरहरू बैँसले छचल्किएका हुन् कि पर्यटकसँग पिरती गाँस्न हतारिएका हुन् भन्ने छुट्याउन गाह्रो हुने गरी उनले तिनको सौन्दर्य महसुस गरे। कर्णाली नदी, बाटो, फाँट, नागवेली घुम्ती, राजमार्ग, सिँजा उपत्यका, बस्ती तथा खेतहरूको दृश्यले उनलाई आनन्दित बनायो। राराको प्राकृतिक परिवेशले नेपाली हुनुको गौरवसमेत अनुभूत गरायो। छालहरू जिस्किएर पिरती गाँस्न आएझैँ लाग्नु तथा घाम, जुन, बादल, पहाड र हिमाल राराका लहरमा हाम्फालेर पौडी खेलेजस्तो देखिनु लेखकको भावनात्मक र शृङ्गारिक अनुभूति हो। यस यात्राबाट उनले गहिरो आत्मिक आनन्द प्राप्त गरेका छन्।

उत्तर :
प्रकृतिका निर्जीव वस्तुहरूलाई मानिसका जस्तै भावना, व्यवहार वा क्रियाकलाप भएको रूपमा प्रस्तुत गर्नु मानवीकरण हो। ‘रारा भ्रमण’ मा लेखकले प्राकृतिक वस्तुहरूलाई मानवीय रूप दिएर वर्णन गरेका छन्।

यसका प्रमुख उदाहरणहरू :

• रुद्रावती नदीको काख
• रारा राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जम्काभेट हुनु
• सिँजा दङ्ग पर्नु
• आगोको तातो र राराको चिसोबीच द्वन्द्व चल्नु
• राराको आँगनीमा पुग्नु
• राराका छालहरू बैँसले छचल्किएर पिरती गाँस्न आउनु
• राराले पर्यटकको दिल चोर्नु
• राराले मन पखाल्नु
• रारा ताल पर्यटकसँग जिस्कनु
• घाम र जुनले पालैपालो रारामा पौडी खेल्नु
• वरिपरिका पहाड र जङ्गलले राराको पहरा दिनु

यी प्रयोगले प्रकृतिलाई सजीव र संवेदनशील पात्रको स्वरूप दिएका छन्।

उत्तर :

२०७७ जेठ २३ गते
बिहान ३ः३० बजे लेखक उठे। बिहान करिब ४ बजे लेखकसहित छ जनाको टोली गुल्मीबाट जिपमा रारातर्फ प्रस्थान गर्‍यो। रिडी हुँदै पाल्पाको जोरधारामा पुगेर पकौडा, चुकाउनी र चिया खाइयो। त्यसपछि बुटवल हुँदै कोहलपुर पुगियो। राति ९ बजे सुर्खेत पुगेर बसपार्ककै होटलमा बास बसियो।

२०७७ जेठ २४ गते
बिहान ५ बजे सुर्खेतबाट रारातर्फ यात्रा पुनः सुरु भयो। हिमाली चिसो बतासको अनुभव गर्दै कर्णाली नदीको तिरैतिर जितेगाढ पुगियो। त्यसपछि कालिकोट सदरमुकाम हुँदै सिँजा उपत्यका पुगियो। सिँजाको हरियाली र प्राकृतिक वातावरण हेर्दै यात्रा अगाडि बढाइयो र त्यहाँ खाना खाइयो। रारा राष्ट्रिय निकुञ्जको चेकपोस्ट पार गर्दै सल्लेरीको जङ्गल हुँदै रारानजिक पुगियो। जिप राखेर झोला बोकी रिसोर्टसम्म पुगियो।

२०७७ जेठ २५ गते
बिहान ५ बजे उठेर रारा तालको प्राकृतिक सौन्दर्य नियालियो। करिब ५ किलोमिटर क्षेत्र हिँडेर राराको दृश्यावलोकन गरियो। १०.८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको राराको सौन्दर्य अवलोकन गरेपछि छ जनाको टोली आफ्नो वासस्थानमा फर्कियो।

उत्तर :
रेसुङ्गा ऋष्यशृङ्ग ऋषिको तपोभूमिका रूपमा प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल हो। ऋषिले पुत्रेष्ठी यज्ञ गराएपछि दशरथलाई पुत्रलाभ भएको मानिन्छ। ऋषिको दर्शन गर्न जाँदा रामले बाण प्रहार गरेर पानी निकालेको जनविश्वास यस स्थानसँग जोडिएको छ। योगी नरहरिनाथले एक महिनासम्म कोटीहोम गरेपछि रेसुङ्गाको धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्व अझ विस्तार भएको हो।