🇳🇵 नेपाली पहिचान
📚 शब्दभण्डार
१. तलका शब्द र तिनका अर्थबीच मिलान गर्नुहोस् ।
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| निष्कर्षोन्मुख | निष्कर्षमा पुग्न खोजेको |
| अर्गानिक | जैविक |
| सौन्दर्य | सुन्दर हुनुको भाव |
| लैंगिक | लिङ्गसम्बन्धी |
| विभेद | भेदभाव |
| कुपरम्परा | नराम्रो परम्परा |
| संश्लेषण | जोड्ने काम |
| निर्मूल | पूरै सखाप पारिएको |
| सान्दर्भिक | प्रसङ्गअनुसार मिल्ने |
| आडम्बर | देखावटी, ठाटबाट |
| फलदायी | फल दिने, फाइदादाजनक |
२. तलका शब्दहरूको अर्थ लेख्नुहोस् ।
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| अवलोकन | सूक्ष्म रूपमा हेर्ने वा तथ्य पत्ता लगाउन अध्ययन गर्ने काम |
| आरोहण | चढ्ने वा उक्लने काम वा प्रक्रिया |
| आविष्कार | नयाँ सिद्धान्तको प्रतिपादन, उत्पादन |
| गन्तव्य | जाने वा पुग्ने स्थान |
| छरपस्ट | चारैतिर छरिएको, लथालिङ्ग |
| परिकार | विभिन्न प्रकार वा किसिमका |
| पहिचान | परिचय, प्रत्यभिज्ञान |
| मौका | सुहाउँदो समय |
| विशिष्टता | विशिष्ट हुनाको भाव वा स्थिति |
| सदुपयोग | कुनै विषयवस्तुलाई राम्रो किसिमले व्यवहारमा ल्याउने काम, उचित उपयोग |
| सम्मान | विशेष मान, ठुलो आदर वा सत्कार |
| सरोकार | प्रयोजन, वास्ता, चासो |
३. तलका टुक्काहरूलाई अर्थ खुल्ने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् ।
| टुक्का | अर्थ | वाक्यमा प्रयोग |
|---|---|---|
| लख काट्नु | अनुमान गर्नु | शिक्षकले विद्यार्थीको व्यवहार हेरेर उसको मनसायको लख काटे । |
| आलु खानु | असफल हुनु | पर्याप्त तयारी नगरेकाले ऊ परीक्षामा आलु खान पुग्यो । |
| पसिना काढ्नु | मिहिनेत गर्नु | लक्ष्य पूरा गर्न उसले दिनरात पसिना काढ्यो । |
| कुरा खानु | भनेको मान्नु | आमाबुबाको कुरा खाएर उसले आफ्नो खराब बानी सुधार्यो । |
| कान खानु | दिक्क लगाउनु | एउटै कुरा बारम्बार भनेर मेरो कान नखाऊ । |
| हावा खानु | खुस्कनु | धेरै दबाब परेपछि उसको दिमागले हावा खायो । |
| आँखा चिम्लिनु | देखेको नदेखी गर्नु | साथीको गल्ती थाहा पाएर पनि उसले त्यसमा आँखा चिम्लियो । |
| मन चोर्नु | माया जालमा पार्नु | उसको मीठो बोलीले सबैको मन चोर्यो । |
| मुख छाड्नु | गाली गर्नु | रिसको अवस्थामा पनि अरूलाई मुख छाड्नु हुँदैन । |
४. दिइएका उखानहरू प्रयोग गरी एउटा अनुच्छेद तयार गर्नुहोस् ।
उत्तर :
विजयले एकपटक दुर्घटनामा परेपछि त्यससँग मिल्दोजुल्दो अवस्था देख्दा पनि डराउन थाल्यो । पुरानो दुर्घटनाको सम्झनाले उसमा त्यस्तो डर पैदा भएकाले उसको अवस्था ‘अगुल्टाले हानेको कुकुर बिजुली चम्कदा तर्सिन्छ’ भनेजस्तै भयो । परीक्षाका क्रममा कलमको मसी सकिएपछि अर्को कलम प्रयोग गरेर काम चलाउनुपर्दा ‘अड्को पड्को तेलको धूप’ भन्ने उखान चरितार्थ भयो । अनुभवी शिक्षकको अगाडि सामान्य कुरालाई अत्यधिक प्रशंसा गर्नु ‘इन्द्रका अगाडि स्वर्गको बयान’ गरेजस्तो हुन्छ । कुनै काम सफल बनाउन सबै पक्षको सहकार्य आवश्यक पर्ने भएकाले ‘एक हातले ताली नबज्ने’ कुरा बुझ्नुपर्छ । अरूले आलोचना वा विरोध गरे पनि सही कामलाई निरन्तरता दिनुपर्छ, किनकि ‘काग कराउँदै गर्छ पिना सुक्दै गर्छ’ ।
५. तलका पारिभाषिक शब्दहरूको अर्थ लेख्नुहोस् ।
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| अधिमूल्यन | कुनै वस्तु वा मुद्राको सामान्यभन्दा बढ्न गएको मूल्य |
| अलङ्कार | अर्थगत वा शाब्दिक चमत्कारद्वारा साहित्यलाई सिँगार्ने तत्त्व भएको |
| अवमूल्यन | कुनै वस्तुको मूल्य घट्ने वा महत्त्व कम हुने क्रिया |
| आवासीय | नियत स्थानमै बसेर काम गर्ने |
| आशुकवि | कुनै दृश्य वा घटनालाई तत्काल कवितामय भाषामा वर्णन गर्न सक्ने कवि |
| उपन्यास | धेरै अध्याय वा खण्डहरूमा लेखिने लामो साहित्यिक कथा |
| कथा | प्रबन्धात्मक रूपमा गद्यमा लेखिएको आख्यानात्मक लघु रचना |
| कविता | कविद्वारा आफ्ना संवेद्य अनुभूति वा स्फूर्त भावनालाई छन्द वा लयमा उनेर प्रस्तुत गरिएको पद्यात्मक वा गद्यात्मक साहित्यिक कृति वा रचना |
| छन्द | यति, गति र लय मिलेको वर्ण, मात्रा आदिको गणनाअनुसार पद्यात्मक रचना गरिने कुनै निश्चित मान वा रूप |
| निबन्ध | कुनै विषयलाई लिएर कल्पनात्मक वा वस्तुगत पाराले गद्यमा लेखिएको छोटो साहित्यिक रचना |
| रस | साहित्यमा विभाव, अनुभाव र सञ्चारीभावका संयोगबाट प्रस्फुरण हुने शृङ्गार, वीर, करुण, हास्य, अद्भुत, भयानक, रौद्र, वीभत्स र शान्तसमेतका अनुभूतिगत नवरस |
🧠 बोध र अभिव्यक्ति
१. संवादका आधारमा प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् ।
(क) घनश्यामले नेपाली समाजका सम्बन्धमा कस्तो विचार राखेका छन् ?
उत्तर :
घनश्यामले नेपाली समाज अनेक जातजाति, भाषा, संस्कृति र विचारले भरिएको विविधतापूर्ण समाज भएको बताएका छन् । क्षेत्रफलका हिसाबले नेपाल सानो भए पनि यहाँ विभिन्न समुदायका आफ्नै मौलिक परम्परा र सांस्कृतिक पहिचान छन् । यद्यपि विभिन्न विचार र मतबीचको असहमति तथा मतमतान्तरले सामाजिक विकासमा असर पार्न सक्ने सम्भावनाप्रति उनी चिन्तित देखिन्छन् ।
(ख) बेखामानका विचारमा नेपाली समाजको प्रमुख विशेषता के हो ?
उत्तर :
बेखामानले नेपाली समाजको मूल पहिचान नै विविधता भएको बताएका छन् । नेपाल बहुजातीय देश भएकाले यहाँ विभिन्न जातजाति र समुदायका मानिसहरू बसोबास गर्छन् । उनीहरूका आ–आफ्नै सांस्कृतिक र सामाजिक विशेषता रहेकाले यही विविधताले नेपाली समाजलाई विशिष्ट बनाएको छ ।
(ग) सिम्माले नेपालको जातीय, भाषिक र सांस्कृतिक विविधताबारे के बताएकी छन् ?
उत्तर :
सिम्माका अनुसार नेपालमा रहेका प्रत्येक जातिका आफ्नै परम्परा, संस्कृति, ज्ञान र अनुभव छन् । ती ज्ञान, अनुभव तथा सांस्कृतिक पक्षहरू भाषामार्फत पनि सुरक्षित रहन्छन् । जाति, भाषा र संस्कृतिको समग्र रूपबाट सभ्यताको निर्माण हुन्छ । नेपाल विभिन्न सभ्यताको संगमस्थल भएकाले यहाँ पाइने विविधता देशको मूल्यवान् सम्पत्ति हो ।
(घ) सलिमले विविधताभित्रको सुन्दर पक्षका रूपमा केलाई प्रस्तुत गरेका छन् ?
उत्तर :
सलिमले फरक–फरक भाषा, संस्कृति र समुदायबीच रहेको सहिष्णुता र एकतालाई विविधताको सुन्दर पक्ष मानेका छन् । एकअर्काको भाषा र संस्कृतिलाई सम्मान गर्दै मिलेर बस्न सक्नु नेपाली समाजको सकारात्मक विशेषता हो । यस्तो आपसी सम्मान र सद्भावले नेपालको विशिष्ट पहिचानलाई अझ सुन्दर बनाउँछ ।
(ङ) नेपालको विविधतालाई पर्यटन विकासमा कसरी उपयोग गर्न सकिन्छ ?
उत्तर :
नेपाल भौगोलिक क्षेत्रफलमा सानो भए पनि प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाका दृष्टिले अत्यन्त धनी छ । यहाँ हिमाल, पहाड, तराई, उपत्यका, दुन, वनजङ्गल र जैविक विविधताजस्ता प्राकृतिक आकर्षण छन् । त्यसैगरी विभिन्न जातजातिका इतिहास, संस्कृति, भाषा, भेषभूषा, चाडपर्व, परम्परा र जीवनशैली पनि पर्यटकका लागि आकर्षण बन्न सक्छन् । यी पक्षको संरक्षण गर्दै प्रचारप्रसार गर्न सके नेपालको विविधतालाई सांस्कृतिक पर्यटनसँग जोड्न सकिन्छ ।
(च) नेपाली समाजमा देखिने विकृति तथा विसङ्गतिहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
उत्तर :
नेपाली समाजमा अझै पनि अन्धविश्वास, कुसंस्कार, जातीय विभेद, लैङ्गिक विभेद, छुवाछुत तथा जात, वर्ग, वर्ण र क्षेत्रका आधारमा गरिने भेदभावजस्ता विकृति छन् । संस्कृतिको नाममा गरिने अनावश्यक आडम्बर पनि सामाजिक समस्या हो । भूतप्रेत तथा बोक्सीसम्बन्धी अन्धविश्वास, दाइजो र तिलकजस्ता कुपरम्पराहरूले समेत समाजमा विसङ्गति उत्पन्न गरेका छन् ।
२. “जब शिक्षाको राम्रो विकास हुन्छ तब अन्धविश्वास, कुसंस्कार, कुरीति जस्ता कुरा निर्मूल हुँदै जान्छन् ।” भनाइलाई स्पष्ट पार्नुहोस् ।
उत्तर :
‘नेपाली पहिचान’ पाठको संवादमा सिम्माले बेखामानको विचारसँग सहमति जनाउँदै यो भनाइ व्यक्त गरेकी हुन् । यस भनाइले सामाजिक विकृति हटाउन शिक्षा अत्यन्त प्रभावकारी माध्यम हो भन्ने सन्देश दिन्छ ।
मानिसलाई चेतनशील, विवेकी र तर्कशील बनाउने काम शिक्षाले गर्छ । शिक्षित व्यक्तिले कुनै पनि परम्परा वा विश्वासलाई अन्धरूपमा स्वीकार गर्नुको सट्टा त्यसको कारण र प्रभावबारे विचार गर्न सक्छ । त्यसैले शिक्षा सामाजिक परिवर्तनको बलियो आधार हो ।
शिक्षालाई मानिसको तेस्रो आँखाका रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ । यसले व्यक्तिको चेतना विस्तार गरी सही र गलत छुट्याउने क्षमता विकास गर्छ । बालबालिकालाई सानै उमेरदेखि अन्धविश्वास, कुसंस्कार र कुरीतिका हानिकारक पक्षबारे शिक्षा दिन आवश्यक हुन्छ । यस्तो चेतना बढेपछि मानिसले गलत प्रचलनको विरोध गर्न थाल्छ ।
विज्ञान र प्रविधिले विश्वलाई निकै अगाडि पुर्याइसकेको अवस्थामा पुराना अवैज्ञानिक सोचलाई जस्ताको तस्तै पछ्याइरहनु उचित हुँदैन । समाजका मानिस शिक्षित र सचेत हुँदै गएमा अन्धविश्वास तथा कुपरम्पराहरू क्रमशः कमजोर हुन्छन् । यस अभियानमा विद्यार्थीहरूले पनि जनचेतना फैलाएर महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन् ।
३. संवादका आधारमा नेपालको प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनबारे उत्तर दिनुहोस् ।
(क) नेपालका प्राकृतिक सुन्दरताहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
उत्तर :
नेपाल प्राकृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण देश हो । यहाँ सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा, मकालु, मनास्लु र चोयुजस्ता प्रसिद्ध हिमशृङ्खला छन् । विभिन्न स्थानमा नदी, ताल, झरना, पोखरी, गुफा र आकर्षक पहाडहरू पाइन्छन् । वनजङ्गलमा विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी तथा वन्यजन्तु पाइने भएकाले नेपालको जैविक विविधताले पनि प्राकृतिक सौन्दर्यलाई थप समृद्ध बनाएको छ ।
(ख) नेपालमा सांस्कृतिक पर्यटनको सम्भावना कसरी देखिन्छ ?
उत्तर :
नेपालको सांस्कृतिक विविधताले सांस्कृतिक पर्यटनको ठूलो सम्भावना बोकेको छ । यहाँका विभिन्न जातजातिका स्थानीय जीवनपद्धति, भाषा, भेषभूषा, चालचलन, संस्कार, चाडपर्व र परम्पराले विदेशी पर्यटकलाई फरक अनुभव प्रदान गर्न सक्छन् ।
विदेशी पर्यटकहरू नेपालको प्राकृतिक विविधतासँग बढी परिचित भए पनि सांस्कृतिक विविधतालाई पनि पर्यटनको प्रमुख आधार बनाउन सकिन्छ । स्थानीय संस्कृति तथा परम्पराको संरक्षण, संवर्धन र प्रचारप्रसार गर्दै पर्यटकसँग जोड्न सके सांस्कृतिक पर्यटन अझ विकसित हुन सक्छ ।
📰 समाचार लेखन
४. “सगरमाथामा आरोहणमा कीर्तिमान” समाचारका विशेषताहरू लेख्नुहोस् ।
उत्तर :
‘सगरमाथामा आरोहणमा कीर्तिमान’ समाचार सगरमाथाको सफल आरोहणसँग सम्बन्धित विभिन्न विश्व कीर्तिमान तथा उपलब्धिमा केन्द्रित छ । यसमा कसले के कीर्तिमान कायम गर्यो भन्ने विषयलाई आवश्यक तथ्यसहित प्रस्तुत गरिएको छ ।
यो समाचार वर्णनात्मकभन्दा बढी तथ्यप्रधान छ । समाचारमा घटनासँग सम्बन्धित सूचना स्पष्ट र व्यवस्थित रूपमा राखिएको छ । भाषाशैली सरल, सहज र बुझ्न सजिलो छ । सगरमाथा आरोहणको उपलब्धिलाई प्रस्तुत गर्दै यसले नेपालको पर्वतीय पर्यटनतर्फ पनि ध्यान आकर्षित गर्छ ।
५. समाचारका सम्बन्धमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् ।
(क) समाचारका विषयहरू कुन–कुन क्षेत्रबाट लिन सकिन्छ ?
उत्तर :
पाठक तथा श्रोताको रुचि बढाउने र नयाँ जानकारी प्रदान गर्ने जुनसुकै महत्वपूर्ण घटना समाचारको विषय बन्न सक्छ । राजनीति, शिक्षा, खेलकुद, व्यापार, वाणिज्य, संस्कृति आदि विभिन्न क्षेत्रका समसामयिक घटनालाई समाचारमा समेट्न सकिन्छ ।
(ख) समाचारको भाषा कस्तो हुनुपर्छ ?
उत्तर :
समाचारको भाषा सरल, स्पष्ट र सहज बोध हुने किसिमको हुनुपर्छ । आवश्यक तथ्यलाई छोटा र प्रभावकारी वाक्यमा प्रस्तुत गर्नुपर्छ । अनावश्यक विशेषण तथा क्रियाविशेषणको प्रयोग नगरी घटनाको वास्तविक जानकारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।
(ग) फिचर भनेको के हो ? घटनामूलक र प्रक्रियामूलक फिचरबीच के अन्तर छ ?
उत्तर :
कुनै विशेष घटना वा तथ्यलाई कलात्मक तथा आकर्षक शैलीमा विस्तृत रूपमा प्रस्तुत गरिएको लेखलाई फिचर भनिन्छ ।
घटनामूलक फिचरमा निश्चित घटनाका दृश्य, गतिविधि र अवस्थालाई प्राथमिकता दिइन्छ । यसले को, के, कहाँ, किन, कसरी र कहिले जस्ता प्रश्नहरूको उत्तर दिन्छ ।
प्रक्रियामूलक फिचरमा कुनै विषय कसरी विकसित भयो, त्यसको पृष्ठभूमि के हो, त्यससँग सम्बन्धित तथ्यहरू के हुन् र त्यसको परिणाम के भयो भन्ने कुरालाई विस्तारपूर्वक प्रस्तुत गरिन्छ । त्यसैले यसमा केवल बाहिरी दृश्यको वर्णन मात्र हुँदैन ।
(घ) समाचारका प्रमुख विशेषताहरू लेख्नुहोस् ।
उत्तर :
- •सत्यता
- •विश्वसनीयता
- •नवीनता
- •रोचकता
- •सन्तुलन
- •भाषिक सरलता
- •स्पष्टता
- •मिठास
६. “सरसफाई कार्यक्रम सम्पन्न” शीर्षकमा समाचार तयार गर्नुहोस् ।
उत्तर :
सरसफाई कार्यक्रम सम्पन्न
पोखरा, १३ माघ । वातावरण संरक्षण तथा सफा र सुन्दर पोखरा निर्माण गर्ने उद्देश्यले पोखरा महानगरपालिका वडा नं. १० मा सरसफाई अभियान सञ्चालन गरिएको छ । “आफ्नो घर आँगन आफै सफा गरौं, वातावरण संरक्षण गरौं र प्लाष्टिक झोला मुक्त सफा सुन्दर पोखरा बनाऔं” भन्ने नारासहित कार्यक्रम अघि बढाइएको हो ।
वडा नं. १० अन्तर्गत पृथ्वीराजमार्गको सेतीनदी चाइनापुलदेखि पोखरा औद्योगिक क्षेत्रको नहरसम्म सरसफाई गरिएको थियो । पोखरालाई प्लाष्टिक झोलामुक्त क्षेत्र बनाउने अभियानअन्तर्गत चैत १६ गते वडा नं. १० लाई प्लाष्टिक झोलामुक्त क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो । अभियानका क्रममा प्लाष्टिक तथा अन्य फोहोर सङ्कलन गरी दुईवटा नगरपालिकाका टिपरमा राखेर व्यवस्थापन गरिएको थियो ।
कार्यक्रममा टोल विकास संस्था वडा समन्वय समिति, वडा महिला समिति, नागरिक मञ्च, राजनीतिक संयन्त्र, विभिन्न टोल विकास संस्थाहरू, आमा समूह तथा स्थानीय बासिन्दाको सहभागिता रहेको थियो ।
सडकको छेउमा फोहोर नबाल्न तथा रड, इँटा र अन्य व्यापारिक सामग्री जथाभावी नराख्न सम्बन्धित पक्षलाई सचेत गराइएको थियो । महानगरपालिकाको नियम उल्लङ्घन गर्ने घरधनीमाथि आवश्यक कारबाही गरिने वडा समन्वय समितिका अध्यक्ष सम्मरबहादुर श्रेष्ठले बताए ।
सरसफाई अभियान रंगशालागेट, बुद्धचोक, उत्तमचोक, नागिनटोल, १३२ केभी, शिवचोक हुँदै पोखरा औद्योगिक क्षेत्रको नहरसम्म सञ्चालन गरिएको थियो । वडा सचिव नवराज थापाले कार्यक्रम सफल बनाउन उपस्थित सबैप्रति धन्यवाद दिँदै वडा नं. १० लाई नमुना वडा बनाउने अभियानमा निरन्तर सहयोग गर्न आग्रह गरे ।
वडा महिला समन्वय समिति वडा नं. १० की अध्यक्ष पवित्रा गुरुङ्गको समन्वयमा कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको हो ।
🔤 भाषातत्त्व
१. दिइएका वाक्यहरूलाई मिलाएर एउटै वाक्य बनाउनुहोस् ।
(क)
उत्तर :
घर पुगेपछि अस्मिताले आफ्ना साथीसङ्गी भेटिन्, उनीहरूसँग जङ्गल घुमिन्, खोलामा पौडी खेलिन्, एक हप्ता रमाइलो गरी बिताइन् र अन्त्यमा सहर फर्किइन् ।
(ख)
उत्तर :
धेरै हावा चल्ने भए पनि स्याउका लागि प्रसिद्ध पर्यटकीय हिमाली जिल्ला मुस्ताङ घुम्न मलाई मन लागेको छ ।
(ग)
उत्तर :
सप्तरीका सहयोगी तथा इमानदार बासिन्दा नेपाली साहित्यका प्राध्यापक विनोद कर्ण कविता लेख्न र चित्र कोर्न रुचाउँछन् ।
२. दिइएका वाक्यलाई छुट्टाछुट्टै सरल वाक्यमा विभाजन गर्नुहोस् ।
(क)
उत्तर :
१. जङ्गल सखाप हुन थाल्छ ।
२. मृग, घोरल जस्ता जनावर र कतिपय चरा लोप हुन्छन् ।
३. पानीको मुहान पनि सुक्ने खतरा भएको छ ।
(ख)
उत्तर :
१. प्रदूषण बढ्यो ।
२. हिमालमा हिउँ घट्यो ।
३. समयमा पानी पर्न छाड्यो ।
४. सफा आकाश देख्न छाडियो ।
(ग)
उत्तर :
१. देउडा सुदूरपश्चिम क्षेत्रमा प्रचलित छ ।
२. देउडा कर्नाली क्षेत्रमा प्रचलित छ ।
३. देउडा काठमाडौँ र विदेशमा समेत लोकप्रिय छ ।
(घ)
उत्तर :
१. मलाई घमाइलो दिन र जुनेली रात मनपर्छ ।
२. मलाई हरियो वन मनपर्छ ।
३. मलाई लहलह बाली झुलेको खेतबारी मनपर्छ ।
४. मलाई नेपाली खाना मनपर्छ ।
५. मलाई सहयोगी साथी मनपर्छ ।
(ङ)
उत्तर :
१. असार लाग्छ ।
२. मेरो मनले गाउँघर सम्झिन्छ ।
३. तलका वाक्यहरूलाई कर्तृवाच्य, कर्मवाच्य र भाववाच्यका आधारमा छुट्याउनुहोस् ।
| कर्तृवाच्य | कर्मवाच्य | भाववाच्य |
|---|---|---|
| म सबेरै उठें । | दाउन्नेमा पुगेर खाना खाइयो । | बेलुका घोराहीमा वास बसियो । |
| मैले उमेशलाई बोलाएँ । | भालुवाङमा चिया पिइयो । | राती मस्त निदाइयो । |
| उमेश आँखा मिच्दै आयो । | गाडीमा गीत गाइयो । | मस्तसँग हाँसियो । |
| हामी बाटो लाग्यौँ । | ठट्टा गरियो । | |
| भोलिपल्ट स्थानीय साथी भेटिए । | ||
| कुराकानी गरियो । | ||
| रमाइलो गरियो । |
४. आफ्नो दैनिक क्रियाकलापलाई कर्तृवाच्यमा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।
उत्तर :
म बिहान सबेरै ६ बजे उठ्छु । उठेपछि करिब १५ मिनेट हातमुख धोएर दिनको सुरुवात गर्छु । त्यसपछि हरेक दिन लगभग आधा घण्टा शारीरिक व्यायाम गर्छु । सात बजेतिर चिया–नास्ता खाएपछि गृहकार्य पूरा गर्छु । नौ बजे खाना खाएर विद्यालयतर्फ जान्छु ।
विद्यालयमा म अनुशासनपूर्वक पढाइ गर्छु । आफूलाई नबुझेका वा नजानेका विषय शिक्षकहरूलाई सोधेर बुझ्छु र आवश्यक कुरा लेख्छु । चार बजे विद्यालय छुटेपछि घर फर्कन्छु । घर पुगेपछि विद्यालयको पोशाक फेर्छु, हातमुख धोएर आमाले दिएको खाजा खान्छु । त्यसपछि केही समय खेल्न बाहिर जान्छु ।
साँझ घर आएपछि गृहकार्यमा व्यस्त हुन्छु । सामान्यतया साढे सात बजेतिर खाना खान्छु । केही समय पढेपछि करिब दस बजेतिर सुत्छु ।
५. वनभोजको घटनालाई कर्मवाच्य तथा भाववाच्यमा लेख्नुहोस् ।
उत्तर :
वैशाख १ गते बिहानै गाउँका साथीहरू मिलेर वनभोज गइयो । घरदेखि एक किलोमिटर पश्चिमतर्फ रहेको ‘केप्छाकी टाहार’ सम्म पुगियो । साथीहरूद्वारा गाडीबाट आवश्यक सामानहरू झारिए ।
मद्वारा चिया पकाइयो । चिया खाइसकेपछि हामी सबै मिलेर खानपिनको काममा व्यस्त भइयो । कसैद्वारा दाउरा–झिक्रा खोजियो, कसैद्वारा आगो बालियो, कसैद्वारा पानी ल्याइयो र कसैद्वारा सब्जी केलाइयो ।
हामीद्वारा रमाइला गीतहरू गाइएका थिए । मद्वारा साथीहरू नचाइएका थिए । अर्जुनद्वारा मादल बजाइएको थियो । वनभोजमा आफू पनि खुब नाचियो र साथीहरूद्वारा पनि नाचियो ।
घर फर्किने समयमा राजेश हमाल, विराज भट्ट, रेखा थापा, निखिल उप्रेती र रमित ढुङ्गानाको पोस्टर किनेर फर्कियो ।
६. तलको अनुच्छेदलाई कर्तृवाच्यमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।
उत्तर :
मैले जीवनमा थुप्रै दुःखसुखको अनुभव गरेँ । मैले अनेक किसिमका परिस्थितिबाट धेरै कुरा सिकेँ । कहिले म खुसी भएर हाँसें भने कहिले साथीभाइसँग रमाउँदै नाचें । मैले देशविदेशका विभिन्न ठाउँ घुमेँ । दुःख र अभावलाई सामना गर्दै मैले विद्यालयमा पढें । आफ्नै खर्चको व्यवस्था गरी मैले उच्च शिक्षा हासिल गरेँ ।
मैले सधैँ सबैको हित चाहें । मैले कहिल्यै कसैको चित्त दुखाइनँ र कसैको अहित पनि चिताइनँ । मैले आफ्नो क्षमताले भ्याएसम्म अरूको भलाइ हुने काम गरेँ । जीवन सङ्घर्ष हो भन्ने कुरा मैले बुझेँ । अब पनि म इमानदार भएर बाँच्ने छु । आफ्नो कर्तव्य म कहिल्यै बिर्सन्नँ । म अन्याय सहन्नँ र अरूमाथि पनि अन्याय गर्दिनँ ।
७. तलका वाक्यहरूलाई कर्मवाच्य तथा भाववाच्यमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।
उत्तर :
बिसन र अनुपमाद्वारा पुस्तकालय गइयो । बिसनद्वारा कथाका किताब छानिए । अनुपमाद्वारा मौसम विज्ञानसम्बन्धी किताब छानियो । त्यसपछि उनीहरूद्वारा पुस्तकालयबाट बाहिर निस्कियो । उनीहरूद्वारा कलेजको भोजनालयमा पसियो । बिसनद्वारा दही चिउरा खाइयो । अनुपमाद्वारा चिउरा तरकारी खाइयो । त्यसपछि उनीहरूद्वारा कक्षाकोठामा आइयो । गुरूआमाद्वारा वाच्य पढाइयो ।
८. अशुद्ध वाक्यहरूलाई शुद्ध बनाएर लेख्नुहोस् ।
(क)
उत्तर :
रेडियो र टिभी जस्ता श्रव्यदृश्य माध्यमबाट प्रसारित वा पत्रिका आदि छापा माध्यमबाट प्रकाशित घटनाका ताजा विवरण समाचार हुन् ।
(ख)
उत्तर :
जातीय विभेद, लैङ्गिक विभेद, वर्ण, वर्ग र क्षेत्रका नाममा रहेका विभेदमा पनि कमी आउँदै छ । तिनलाई पनि हटाउनुपर्छ । सङ्गीताजीले भने जस्तै यसका लागि शिक्षाको खाँचो छ ।