📘 व्यावसायिक चिठी
शब्दभण्डार
१. दिइएका शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् :
उत्तर :
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| व्यवस्थापक | कुनै कामकुराको व्यवस्था मिलाउने |
| निर्मित | बनाइसकिएको, बनेको, तयार, रचित |
| भौचर | कार्यालयमा नगद वा जिन्सी धरौट राख्दा वा तिर्दा प्रमाणस्वरूप पाइने रसिद |
| संलग्न | कुनै काममा लागेको, लीन भएको, जोरीएको |
| अनुरोध | कसै समक्ष कुनै कामकुरा सम्पन्न गराउन वा केही कुरा प्राप्त गर्नका निम्ति नम्रतापूर्वक प्रार्थना गर्ने काम, बिन्तीभाउ |
| बहुउपयोगी | धेरै काममा प्रयोग गर्न हुने वा सकिने |
| उद्योग | कुनै उद्देश्य वा कार्यसिद्धिका निम्ति परिश्रमपूर्वक लाग्ने काम |
२. दिइएको अनुच्छेदमा प्रयोग भएका समूहवाची शब्द टिपोट गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :
उत्तर :
| समूहवाची शब्द | वाक्यमा प्रयोग |
|---|---|
| सैनिक | सैनिकले खेलेको परेड हेर्न मलाई निकै मन लाग्छ। |
| फौज | नेपाली सेनाका फौज आफ्नो कर्तव्यप्रति सदैव प्रतिबद्ध छन्। |
| जन्ती | दाइको विवाहमा जन्ती जान मलाई निकै रमाइलो लाग्यो। |
| बथान | चरनमा पुगेपछि भेडाको बथान चारैतिर फैलियो। |
| काँगियो | एउटा काँगियो केरामा धेरै कोसा हुन्छन्। |
| झुप्पा | बोटमा झुन्डिएको अङ्गुरको झुप्पा निकै आकर्षक देखिन्थ्यो। |
| ताँती | बाटोमा कमिलाका ताँती लामो दूरीसम्म फैलिएका थिए। |
| भिड | बजारमा किनमेल गर्ने मानिसको भिड बढ्दै गएको थियो। |
३. दिइएका वाक्यमा भएका उस्तै सुनिने तर फरक अर्थ दिने शब्द टिपोट गर्नुहोस् :
उत्तर :
| वाक्य | उस्तै सुनिने तर फरक अर्थ दिने शब्द |
|---|---|
| (क) सीताले छोरालाई भनिन्, भातका सिता नपोखी खाऊ। | सीता — सिता |
| (ख) कक्षामा विभिन्न जातिका विद्यार्थी छन् तर सबै जना जाती छन्। | जाति — जाती |
| (ग) श्याम दिनभरि ज्यालामा काम गर्छ र त्यसबाट आएको पैसाले दीनदुःखीको सेवा गर्छ। | ज्याला — जाला, दिन — दीन |
| (घ) दोर्जेले बगैंचाबाट फूल टिपेर बजारमा बेच्यो र कुखुराका फुल किनेर ल्यायो। | फूल — फुल |
| (ङ) घरमा गाग्री खाली छ, खालि कुरा मात्र गरेर पानी कहाँ आउँछ र ? | खाली — खालि |
४. दिइएका उस्तै सुनिने तर फरक अर्थ दिने शब्दजोडीलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :
उत्तर :
| शब्दजोडी | वाक्यमा प्रयोग |
|---|---|
| विष (जहर) | रामबहादुरले विष सेवन गरेछ भन्ने खबर सुनेर सबै चिन्तित भए। |
| बीस | मैले परीक्षामा बीसमा बीस नै अङ्क ल्याएँ। |
| जुन (सम्बन्धवाचक सर्वनाम) | तिमीले जुन पुस्तक रोज्छौ, म त्यही पुस्तक किनिदिन्छु। |
| जून (चन्द्रमा) | पूर्णिमाको रात आकाशमा चम्किलो जून देखियो। |
| तिर (तर्फ) | हाम्रो विद्यालय घरबाट पूर्वतिर पर्छ। |
| तीर (किनार वा बाण) | पौडी खेल्न नआउने भएकाले म नदीको तीरमै बसेँ। |
📝 बोध र अभिव्यक्ति
३. ‘व्यावसायिक चिठी’ को संरचना पढ्नुहोस् र छलफल गर्नुहोस् :
उत्तर :
| भाग | समावेश हुने विषय |
|---|---|
| प्रारम्भ भाग | मिति, पठाउने संस्था, पठाउनेको ठेगाना, सम्बोधन, चिठी पाउने संस्थाको नाम र ठेगाना तथा विषय |
| मध्य भाग / मुख्य भाग | पत्र लेख्नुको उद्देश्य तथा चिठीको मुख्य विषयवस्तु |
| अन्त्य भाग | चिठी पठाउने व्यापारिक संस्थाको प्रतिनिधि, संस्थाको नाम, ठेगाना तथा खामको नमुना |
४. ‘व्यावसायिक चिठी’ पाठ पढी दिइएका प्रश्नको मौखिक उत्तर दिनुहोस् :
(क) चिठी लेख्ने संस्थाको नाम के हो ?
=> उत्तर: चिठी पठाउने संस्था हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्र हो।
(ख) सौगात अल्लो कपडा उद्योग कहाँ छ ?
=> उत्तर: सौगात अल्लो कपडा उद्योग कर्णाली प्रदेशको कालीकोट जिल्लास्थित खाँडाचक्र नगरपालिका–२ मा रहेको छ।
(ग) हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रका संस्थापक को हुन् ?
=> उत्तर: हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रकी संस्थापक सजना गुरुङ हुन्।
(घ) चिठीमा पेस्की रकम कसरी भुक्तानी गरिएको कुरा उल्लेख छ ?
=> उत्तर: पेस्कीबापतको रकम सौगात अल्लो कपडा उद्योगको नाममा नेपाल बैङ्क लिमिटेडमा रहेको खातामा अनलाइन माध्यमबाट जम्मा गरिएको कुरा चिठीमा उल्लेख गरिएको छ।
५. घरेलु उद्योगको प्रवर्धनका लागि के गर्नुपर्ला, प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।
=> उत्तर: घरेलु उद्योगको प्रवर्धन गर्न सरकार, स्थानीय तह, उद्यमी र उपभोक्ता सबैको समन्वित भूमिका आवश्यक हुन्छ। सर्वप्रथम स्थानीय स्तरमा उपलब्ध कच्चा पदार्थको उत्पादन र उपयोगलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ। युवाहरूलाई आफ्नै देशमा व्यवसाय सञ्चालन तथा रोजगारी सिर्जना गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्न आवश्यक सीप, तालिम र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्छ। घरेलु उद्योगका लागि सरल प्रक्रिया अपनाई सहुलियतपूर्ण ऋण, अनुदान तथा आवश्यक पूर्वाधारको व्यवस्था गर्नुपर्छ। स्थानीय उत्पादनको गुणस्तर सुधार गरी त्यसको बजार विस्तारमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ। स्वदेशी वस्तुको प्रयोग बढाउनुका साथै उत्पादित सामग्रीलाई देशभित्र मात्र नभई विदेशी बजारसम्म पुर्याउने व्यवस्था मिलाउन सके घरेलु उद्योगको विकास अझ प्रभावकारी रूपमा गर्न सकिन्छ।
६. सौगात अल्लो कपडा उद्योगका तर्फबाट हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रलाई प्रत्युत्तर लेख्नुहोस् ।
उत्तर :
सौगात अल्लो कपडा उद्योग
खाँडाचक्र नगरपालिका–२
कालीकोट, कर्णाली प्रदेश
मिति : २०८०-०३-११
श्री संस्थापकज्यू
हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्र
ललितपुर उपमहानगरपालिका
ललितपुर, बाग्मती प्रदेश
विषय : अल्लोबाट निर्मित तयारी वस्तु पठाइदिएको सम्बन्धमा।
महोदय,
तपाईंको संस्थाबाट गरिएको मागअनुसार अल्लोबाट निर्मित तयारी वस्तुहरू पठाइसकिएको जानकारी गराउँदछौँ। पठाइएका सामग्रीहरूको बिल यसै पत्रसाथ संलग्न गरिएको छ। प्राप्त सामग्रीको बिलअनुसार बाँकी रहेको रकम यथाशीघ्र भुक्तानी गरिदिनुहुन अनुरोध गर्दछौँ। आगामी दिनमा पनि हाम्रो उद्योगसँगको व्यावसायिक सम्बन्ध निरन्तर रहने अपेक्षा गरेका छौँ।
भवदीय
सौगात अल्लो कपडा उद्योग
खाँडाचक्र नगरपालिका–२
कालीकोट, कर्णाली प्रदेश
७. ‘धूम्रपानले लिन्छ ज्यान’ शीर्षकमा सन्देशमूलक लेख तयार पार्नुहोस् ।
उत्तर :
🚭 धूम्रपानले लिन्छ ज्यान
धूम्रपान स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त हानिकारक भए पनि यसको प्रयोग गर्ने मानिसको सङ्ख्या अझै घट्न सकेको छैन। चुरोट तथा अन्य सुर्तीजन्य पदार्थको सेवनले मानिसको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्नुका साथै अकालमै ज्यान जाने अवस्था सिर्जना गर्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगका कारण विश्वभर बर्सेनि करिब ८० लाख मानिसको मृत्यु हुने गरेको छ। तीमध्ये करिब ७० लाख मानिस प्रत्यक्ष रूपमा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनका कारण तथा करिब १२ लाख मानिस अरूले सेवन गरेको चुरोटको धुवाँको असरका कारण प्रभावित हुने गरेका छन्। नेपालमा पनि सुर्तीजन्य पदार्थका कारण बर्सेनि २७ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्क पाइन्छ।
धूम्रपानले सेवन गर्ने व्यक्तिलाई मात्र होइन, उसको वरिपरि रहेका परिवार तथा समुदायका मानिसलाई समेत असर पुर्याउँछ। त्यसैले यसको नियन्त्रणका लागि सरकारले प्रभावकारी नीति कार्यान्वयन गर्नुका साथै सुर्तीजन्य पदार्थमा करको दर कम्तीमा ७० प्रतिशतभन्दा माथि पुर्याउनेतर्फ ध्यान दिनुपर्छ। सञ्चारमाध्यम, विद्यालय, समुदाय, गोष्ठी तथा सेमिनारमार्फत धूम्रपानका हानिबारे निरन्तर जनचेतना फैलाउनुपर्छ। स्वस्थ जीवनशैली अपनाई धूम्रपानबाट टाढा रहनु नै आफू र परिवारलाई सुरक्षित राख्ने महत्वपूर्ण उपाय हो।
८. दिइएको शुभकामनाको ढाँचामा महान् पर्व दसैँका अवसरमा आफ्नो विद्यालयका तर्फबाट लेखिने शुभकामना पत्र तयार पार्नुहोस् :
उत्तर :
शुभकामना पत्र
मिति : २०८०-०२-२५
श्री पञ्चाधुरा माध्यमिक विद्यालय
बर्दिवास–५, चेरु
नेपालीहरूको महान् चाड दसैँको पावन अवसरमा यस विद्यालयका सम्पूर्ण विद्यार्थी, अभिभावक, शिक्षक–शिक्षिका, विद्यालय व्यवस्थापन समिति, अभिभावक सङ्घ, कर्मचारी, भूतपूर्व विद्यार्थी तथा सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा सुख, शान्ति, समृद्धि, सुस्वास्थ्य र उत्तरोत्तर प्रगतिको हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना व्यक्त गर्दछौँ। यस पर्वले सबैमा आपसी सद्भाव, एकता, भ्रातृत्व र आत्मीयता अझ प्रगाढ बनाओस् भन्ने कामना गर्दछौँ।
प्रधानाध्यापक तथा समस्त विद्यालय परिवार
९. दिइएको श्रद्धाञ्जली र समवेदनाको ढाँचा अध्ययन गरी एउटा नमुना तयार पार्नुहोस् :
उत्तर :
श्रद्धाञ्जली तथा समवेदना
यस विद्यालयका पूर्वशिक्षक श्री रामप्रसाद अधिकारीको असामयिक निधनको खबरले हामी अत्यन्त दुःखी भएका छौँ। उहाँले शिक्षा क्षेत्रमा पुर्याउनुभएको योगदान तथा विद्यार्थीप्रतिको समर्पण सधैँ स्मरणीय रहनेछ। दिवङ्गत आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दै शोकसन्तप्त परिवारजनप्रति हार्दिक समवेदना व्यक्त गर्दछौँ। यस दुःखद् घडीमा शोकाकुल परिवारलाई धैर्य धारण गर्ने शक्ति प्राप्त होस् भन्ने प्रार्थना गर्दछौँ।
शोकसन्तप्त परिवारप्रति हार्दिक समवेदना।
प्रधानाध्यापक तथा समस्त विद्यालय परिवार
१०. दिइएको अनुच्छेद मौन पठन गरी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :
(क) सरकारी लेखा प्रणाली भन्नाले के बुझिन्छ ?
=> उत्तर: सरकारी कार्यालयका आर्थिक कारोबारसँग सम्बन्धित अभिलेख तथा प्रतिवेदन व्यवस्थित रूपमा राख्ने प्रणालीलाई सरकारी लेखा प्रणाली भनिन्छ।
(ख) आर्थिक प्रतिवेदन किन तयार पारिन्छ ?
=> उत्तर: कार्यालयको आम्दानी र खर्चको स्पष्ट तथा व्यवस्थित विवरण राख्न आर्थिक प्रतिवेदन तयार पारिन्छ।
(ग) जनताप्रति कुन लेखा प्रणाली उत्तरदायी हुन्छ ?
=> उत्तर: जनताप्रति सरकारी लेखा प्रणाली उत्तरदायी हुन्छ।
(घ) व्यावसायिक लेखा प्रणाली केप्रति उत्तरदायी हुन्छ ?
=> उत्तर: व्यावसायिक लेखा प्रणाली लगानीकर्ताप्रति उत्तरदायी हुन्छ।
🔤 भाषिक संरचना र वर्णविन्यास
२. दिइएका वाक्यलाई सङ्गति मिलाएर लेख्नुहोस् :
| प्रश्न | शुद्ध वाक्य |
|---|---|
| (क) प्रभा कथाका किताब पढ्छ। | प्रभा कथाका किताब पढ्छिन्। |
| (ख) भाइ बहिनीलाई पढाउँछिन्। | भाइ बहिनीलाई पढाउँछ। |
| (ग) दिदी र दाइ घर आयो। | दिदी र दाइ घर आउनुभयो। |
| (घ) सुनिता र गोपाल काठमाडौँ जान्छ। | सुनिता र गोपाल काठमाडौँ जान्छन्। |
| (ङ) गोठमा गाई कराउनुभयो। | गोठमा गाई करायो। |
| (च) आमाले कसौडीमा भात पकायो। | आमाले कसौडीमा भात पकाउनुभयो। |
| (छ) तिमी साथीलाई चिठी लेख्छस्। | तिमी साथीलाई चिठी लेख्छौ। |
| (ज) हामी बिदामा घुम्न जान्छु। | हामी बिदामा घुम्न जान्छौँ। |
३. दिइएका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् :
प्रश्न : उहाँले पुस्तक पसल गएर छोराछोरीका लागि कथा र कविताका किताब किन्यो । छोरीले कथाको किताब मन परायो । छोराले कविताको किताब मन पराउनुभयो । छोराछोरी दुवै जनाले बुबालाई चित्रकलाका सामान ल्याइदिन आग्रह गयो । उनीहरू अहिले आठ कक्षामा पढ्।
=> उत्तर: उहाँले पुस्तक पसलमा गएर छोराछोरीका लागि कथा र कविताका किताब किन्नुभयो। छोरीले कथाको किताब मन पराइन्। छोराले कविताको किताब मन परायो। छोराछोरी दुवै जनाले बुबालाई चित्रकलाका सामान ल्याइदिन आग्रह गरे। उनीहरू अहिले आठ कक्षामा पढ्छन्।
४. दिइएको अनुच्छेद पढी शब्दका सुरु, बिच र अन्तिममा दीर्घ ऊकार प्रयोग भएका शब्द पहिचान गरी टिपोट गर्नुहोस् :
उत्तर :
| स्थान | दीर्घ ऊकार भएका शब्द |
|---|---|
| सुरुमा दीर्घ ऊकार | सूर्यबाट, ऊर्जा, ऊर्जाले, पूजा, भूमिका |
| बिचमा दीर्घ ऊकार | अनुकूल, अपूर्व, समूहमा, अपूर्व, त्रिशूल, फुपूहरू |
| अन्तिममा दीर्घ ऊकार | उनीहरू, भाउजू, माइजू, फुपूहरू |
५. दिइएका शब्द शुद्ध गरी लेख्नुहोस् :
| अशुद्ध शब्द | शुद्ध शब्द |
|---|---|
| शून्य | शून्य |
| मयुर | मयूर |
| मुल | मूल |
| सूचि | सूची |
| भुमिका | भूमिका |
| अपूर्ण | अपूर्ण |
| सूचना | सूचना |
| वधु | वधू |
| आफु | आफू |